ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂ
ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಚರಣಗಳಿವೆ.ಶ್ರೀ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂ ಅನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತಿ ಸಂತ ತುಳಸಿದಾಸ್ ರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖವು ಹಲವು ರಾಮಾಯಾಣ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಶಿವ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂ ಅನ್ನು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಪವಿತ್ರ ನಗರವಾದ ವಾರಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ರಾಮಚರಿತಮಾನಸದ 107ನೇ ದೋಹಾ ಅಥವಾ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಶೋಕವು ನಿಮಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.
ನಮಾಮೀ ಶಮೀಶಾನ ನಿರ್ವಾಣರೂಪಂ
ವಿಭುಂ ವ್ಯಾಪಕಂ ಬ್ರಹ್ಮವೇದಸ್ವರೂಪಮ್ |
ನಿಜಂ ನಿರ್ಗುಣಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ ನಿರೀಹಂ
ಚಿದಾಕಾಶ ಮಾಕಾಶವಾಸಂ ಭಜೇಽಹಮ್ || ೧ ||
ನಿರಾಕಾರ ಮೋಂಕಾರ ಮೂಲಂ ತುರೀಯಂ
ಗಿರಾಜ್ಞಾನ ಗೋತೀತಮೀಶಂ ಗಿರೀಶಮ್ |
ಕರಾಲಂ ಮಹಾಕಾಲ ಕಾಲಂ ಕೃಪಾಲಂ
ಗುಣಾಗಾರ ಸಂಸಾರಪಾರಂ ನತೋಽಹಮ್ || ೨ ||
ತುಷಾರಾದ್ರಿ ಸಂಕಾಶಗೌರಂ ಗಭೀರಂ
ಮನೋಭೂತ ಕೋಟಿಪ್ರಭಾಶ್ರೀ ಶರೀರಮ್ |
ಸ್ಫುರನ್ಮೌಲಿ ಕಲ್ಲೋಲಿನೀ ಚಾರುಗಂಗಾ
ಲಸದ್ಭಾಲ ಬಾಲೇಂದು ಕಂಠೇ ಭುಜಂಗಾ || ೩ ||
ಚಲತ್ಕುಂಡಲಂ ಭ್ರೂಸುನೇತ್ರಂ ವಿಶಾಲಂ
ಪ್ರಸನ್ನಾನನಂ ನೀಲಕಂಠಂ ದಯಾಲುಮ್ |
ಮೃಗಾಧೀಶ ಚರ್ಮಾಂಬರಂ ಮುಂಡಮಾಲಂ
ಪ್ರಿಯಂ ಶಂಕರಂ ಸರ್ವನಾಥಂ ಭಜಾಮಿ || ೪ ||
ಪ್ರಚಂಡಂ ಪ್ರಕೃಷ್ಟಂ ಪ್ರಗಲ್ಭಂ ಪರೇಶಂ
ಅಖಂಡಂ ಅಜಂ ಭಾನುಕೋಟಿ ಪ್ರಕಾಶಮ್ |
ತ್ರಯಃಶೂಲನಿ ರ್ಮೂಲನಂ ಶೂಲಪಾಣಿಂ
ಭಜೇಽಹಂ ಭವಾನೀಪತಿಂ ಭಾವಗಮ್ಯಮ್ || ೫ ||
ಕಲಾತೀತ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಲ್ಪಾಂತಕಾರೀ
ಸದಾ ಸಜ್ಜನಾನಂದದಾತಾ ಪುರಾರೀ |
ಚಿದಾನಂದ ಸಂದೋಹ ಮೋಹಾಪಹಾರೀ
ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಭೋ ಮನ್ಮಥಾರೀ || ೬ ||
ನ ಯಾವದುಮಾನಾಥಪಾದಾರವಿಂದಂ
ಭಜಂತೀಹ ಲೋಕೇ ಪರೇ ವಾ ನರಾಣಾಮ್ |
ನ ತಾವತ್ಸುಖಂ ಶಾಂತಿ ಸಂತಾಪನಾಶಂ
ಪ್ರಸೀದ ಪ್ರಭೋ ಸರ್ವಭೂತಾಧಿವಾಸಮ್ || ೭ ||
ನ ಜಾನಾಮಿ ಯೋಗಂ ಜಪಂ ನೈವ ಪೂಜಾಂ
ನತೋಽಹಂ ಸದಾ ಸರ್ವದಾ ಶಂಭು ತುಭ್ಯಮ್ |
ಜರಾಜನ್ಮದುಃಖೌಘ ತಾತಪ್ಯಮಾನಂ
ಪ್ರಭೋ ಪಾಹಿ ಆಪನ್ನಮಾಮೀಶ ಶಂಭೋ || ೮ ||
ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಮಿದಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಿಪ್ರೇಣ ಹರತೋಷಯೇ |
ಯೇ ಪಠಂತಿ ನರಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ತೇಷಾಂ ಶಂಭುಃ ಪ್ರಸೀದತಿ ||
ಇತಿ ಶ್ರೀ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ತುಲಸೀದಾಸ ಕೃತಂ ಶ್ರೀ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂ ಸಂಪೂರ್ಣಮ್ |
ಶ್ಲೋಕದ (1)ರ ಭಾವಾರ್ಥ
“ನಿರ್ವಾಣ ಸ್ವರೂಪನಾದ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಭುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಭುವಾದ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕನೂ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ವೇದಗಳ ಸಾರಾಂಶವೂ ಆಗಿರುವ ಆ ಶಿವನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಯಾರು ಸತ್ಯರೂಪಿ, ಯಾವುದೇ ಲೌಕಿಕ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದ, ಆಸೆಗಳಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪನಾಗಿದ್ದಾನೆಯೋ, ಚೈತನ್ಯರೂಪಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ (ಅಥವಾ ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಆವರಣವಾಗಿ ಉಳ್ಳ) ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.”
ಶ್ಲೋಕದ (2)ರ ಭಾವಾರ್ಥ
“ನಾನು ಆ ಆಕಾರರಹಿತನೂ, ಸಮಸ್ತ ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾದ ಓಂಕಾರವೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಉಳ್ಳವನೂ, ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿರುವ ತುರೀಯ ಸ್ವರೂಪನೂ ಆಗಿರುವ ಶಿವನನ್ನು ನಮಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಅವನು ಮಾತು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನು ಭಯಂಕರನಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಹಾಕಾಲನ ಕಾಲನಾಗಿದ್ದರೂ (ಸಮಸ್ತ ಕಾಲವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನಾಗಿದ್ದರೂ), ಅಪಾರವಾದ ದಯೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ ಉಳ್ಳವನು. ಸಂಸಾರದ ಎಲ್ಲೆ ಮೀರಿದ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯನಾದ ಆ ದೇವರಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ.”
ಶ್ಲೋಕದ (3)ರ ಭಾವಾರ್ಥ
“ನಾನು ಹಿಮಪರ್ವತದಂತೆ ಶುಭ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಅವನ ದೇಹವು ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಮದೇವರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆತನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಜಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಗಂಗೆಯೂ, ಹೊಳೆಯುವ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಬಾಲಚಂದ್ರನೂ ಮತ್ತು ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪವೂ ಆಭರಣಗಳಾಗಿವೆ.”
ಶ್ಲೋಕದ (4)ರ ಭಾವಾರ್ಥ
“ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳನ್ನೂ, ಸುಂದರ ಹುಬ್ಬುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ, ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಸನ್ನವಾದ ಮುಖಮುದ್ರೆಯುಳ್ಳ, ನೀಲಿ ಕಂಠದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದಯಾಳುವಾದ ಶಿವನನ್ನು ನಾನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಹುಲಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ, ಕಪಾಲಮಾಲೆಯನ್ನು ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿರುವ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾದ ಮತ್ತು ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ (ಶಂಕರ), ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಕ್ಕೂ ಒಡೆಯನಾದ (ಸರ್ವನಾಥ) ಆ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ನಾನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ.”
ಶ್ಲೋಕದ (5)ರ ಭಾವಾರ್ಥ
“ನಾನು ಅಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮತ್ತು ಸರ್ವಸಮರ್ಥನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಆತನು ಅಖಂಡನೂ, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದವನೂ (ಅಜ), ಮತ್ತು ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ತೇಜಸ್ಸಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಕೈಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, (ಭಕ್ತರ) ಮೂರು ರೀತಿಯ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುವ, ಭವಾನಿಯ ಪತಿಯಾದ, ಮತ್ತು ಕೇವಲ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಪ್ರೀತಿಯ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಆ ಶಿವನನ್ನು ನಾನು ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ.”
ಶ್ಲೋಕದ (6)ರ ಭಾವಾರ್ಥ
“ಓ ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿದ (ಕಲಾತೀತ), ಮಂಗಳಕರನಾದ, ಪ್ರಳಯವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುವ (ಕಲ್ಪಾಂತಕಾರೀ) ಶಿವನೇ, ನೀನು ಸದಾ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದ ಪುರಾರೀ.
ನೀನು ಚಿದಾನಂದದ ರಾಶಿ ಸ್ವರೂಪನೂ, ಮೋಹ ಮತ್ತು ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನೂ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.
ಓ ಮನ್ಮಥಾರಿಯೇ (ಕಾಮದೇವನನ್ನು ಸುಟ್ಟವನೇ), ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು!”
ಶ್ಲೋಕದ (7)ರ ಭಾವಾರ್ಥ
“ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಗಲಿ, ಮನುಷ್ಯರು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಉಮಾಪತಿಯ ಕಮಲದಂತಹ ಪಾದಗಳನ್ನು ಭಜಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ (ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ), ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳ ನಾಶವು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.”
ಶ್ಲೋಕದ (8)ರ ಭಾವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
“ಓ ಶಂಭುವೇ, ನನಗೆ ಯೋಗ, ಜಪ ಅಥವಾ ಪೂಜೆಯ ಯಾವುದೇ ವಿಧಾನಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಾನು ಸದಾಕಾಲವೂ ನಿನಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ.
ಮುಪ್ಪು, ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದುಃಖಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ (ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೊಂದು ತಾಪಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ ಈ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸು, ಓ ಪ್ರಭುವೇ.
ಓ ಮಂಗಳಕರನಾದ ಈಶನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.“
ಒಟ್ಟು ಭಾವಾರ್ಥ (ಫಲಶ್ರುತಿ)
“ಹರನನ್ನು ಸಂತುಷ್ಟಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಈ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ವಿಪ್ರರು (ತುಳಸಿದಾಸರು) ಹೇಳಿದರು. ಯಾವ ಮನುಷ್ಯರು ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮಂಗಳಕರನಾದ ಶಂಭುವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.”
ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂ ಪಠಿಸುವ ಫಲ
ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂ ಪಠಿಸಿದರೆ, ಶಿವನ ಕೃಪೆ ತಕ್ಷಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತುಳಸಿದಾಸರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರು ಹೀಗೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:
“ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಮಿದಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಿಪ್ರೇಣ ಹರತೋಷಯೇ |
ಯೇ ಪಠಂತಿ ನರಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ತೇಷಾಂ ಶಂಭುಃ ಪ್ರಸೀದತಿ ||”
ಅರ್ಥ — ಯಾರು ಈ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಶಿವನ ಕೃಪೆ ಸದಾ ಇರಲಿ.
ಶಿವಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಂದೇಶ
ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿದಾಗ — ಆತನೆ ನಿಮ್ಮೊಳಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಮಾಮೀಶಮೀಶಾನ ಎಂಬ ಪದವೇ ಶಿವಭಾವವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಸುವ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಧ್ಯಾವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂ ಪಠಿಸಿ, ಆತ್ಮಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಅನುಭವಿಸಿ.
ಸಾರಾಂಶ:
- ಲೇಖಕ: ಶ್ರೀ ತುಳಸಿದಾಸರು
- ಕಾಲ: 16ನೇ ಶತಮಾನ
- ಸ್ಥಳ: ವಾರಾಣಾಸಿ
- ಪ್ರಯೋಜನ: ಶಿವಕೃಪೆ, ಆತ್ಮಶಾಂತಿ, ಪಾಪಕ್ಷಯ, ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ
- ಸ್ತೋತ್ರ: ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕಂ
“ನಮಾಮೀಶಮೀಶಾನ ನಿರ್ವಾಣರೂಪಂ” — ಓದಿ, ಭಜಿಸಿ, ಅನುಭವಿಸಿ. ಶಿವನ ಕೃಪೆ ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅರಳಲಿ!
🕉️ ಹರ ಹರ್ ಮಹಾದೇವ!
Akbar Birbal astrology Books culture Entertainment Film Govt Scheme Health Information Inspiration job news life style mobile News Pravasa Kathana smartphone social Stories Technology Travel
ಒಟ್ಟು ಭಾವಾರ್ಥ (ಫಲಶ್ರುತಿ)
“ಹರನನ್ನು ಸಂತುಷ್ಟಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಈ ರುದ್ರಾಷ್ಟಕ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ವಿಪ್ರರು (ತುಳಸಿದಾಸರು) ಹೇಳಿದರು. ಯಾವ ಮನುಷ್ಯರು ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಮಂಗಳಕರನಾದ ಶಂಭುವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ.”
